Noem het mijn novemberoverpeinzing, de blaadjes vallen en ik denk… Hoe langer ik in de ICT-wereld rondloop, hoe meer ik het gevoel krijg dat efficiëntiedenken een enorme valkuil is in ons vakgebied. Niemand is ooit ontslagen omdat h/zij efficiënt wil werken. Maar kan het eigenlijk wel? Is efficiëntie niet iets dat pas te bereiken valt als je routinematig werkt? En is dat nu juist wat we in heel veel ICT-voorbrengingsprocessen niet doen?

We kunnen het (nog) niet

In ICT-voorbrengingsprocessen werken we meestal niet heel efficiënt. We zeggen wel dat we dat doen, en we willen het ook wel doen, maar we kunnen het gewoon niet. Want de meeste ICT-voortbrengingsprocessen zijn eigenlijk leerprocessen. We zijn er (nog) niet zo goed in, en dan is effectiviteit veel handiger: zorgen dat je iets leert zodat je a) betere weet wat je moet maken, en b) beter weet hoe je het moet maken. Daarom zie je in bijvoorbeeld Scrum en SAFe ook de korte sprints met retro’s terug, zodat je kunt leren. Jim Highsmith maakte het leren zelfs prominent onderdeel van zijn Adaptive Software Development aanpak met haar  Speculate – Collaborate – Learn cyclus (het hele idee van kortcyclisch leren is overigens al veel ouder, zoals de Plan-Do-Check-Act cyclus van Deming uit de jaren ’50 laat zien).

Kortom, accepteer dat je slechter bent in ICT maken dan je denkt, en omarm een effectief leerproces.

Efficiëntie creëert afstand tot de klant

Efficiëntie vraagt om optimalisatie en specialisatie. Voor je het weet heb je een stafafdeling, een shared service center of herbruikbare generieke services. Die allemaal meer afstand hebben tot het primaire proces, en de klant waar je het voor doet. En voor je het weet verdwijnt de klant uit het oog, en wordt efficiëntie een doel op zich. Met ingewikkelde en tijdrovende overleg- en afstemprocedures die er alleen maar voor zorgen dat er nu juist later klantwaarde wordt gecreëerd, en niet eerder. Dus we besparen misschien kosten met onze efficiëntie, maar verdienen te weinig door gebrek aan focus op klantwaarde. SAFe heeft het niet voor niets over organiseren langs de value stream en werken met feature teams. Dit is inderdaad niet heel efficiënt, maar goed ingericht is het wel lekker effectief.

De goede dingen goed doen

Uiteindelijk gaat het natuurlijk om een oude wijsheid: eerst de goede dingen doen, en daarna pas die dingen goed doen. Fietsen leer je met vallen en opstaan, en daarna ga je pas harder fietsen. Dus eerst weten waarmee je de klant het beste helpt, welke ICT daar voor nodig is en hoe je die maakt. Daarna heeft efficiëntie zeker zijn plaats bij beheer en exploitatie, en als we al heel lang met dezelfde teams in een ontwikkelproces zitten. Maar richt je er niet te vroeg op, dat werkt alleen maar contraproductief.

Tags: , , ,